راهنمای جامع انواع تابلوهای کنترل برق بر اساس ساختار، عملکرد، اجزاء و سطح ولتاژ. با انواع تابلوهای محصور فلزی، روکش فلزی، ایستاده، دیواری، فشارضعیف و متوسط آشنا شوید و بهترین گزینه را برای صنایع مختلف انتخاب کنید.

راهنمای جامع انواع تابلوهای کنترل برق. بررسی تخصصی ساختار، عملکرد، اجزاء، دسته‌بندی‌ها (متال انکلوزد، متال کلد، ایستاده، دیواری، فشارضعیف، فشار متوسط). مزایا، معایب و کاربردهای متنوع تابلوهای برق در صنایع مختلف. بهترین تابلوی کنترل برق برای صنایع مختلف از سالار صنعت نیواد.

تابلوهای کنترل برق یکی از عناصر کلیدی در سیستم‌های الکتریکی محسوب می‌شوند که وظیفه مدیریت، هدایت و محافظت از جریان برق را در انواع کاربردهای صنعتی و ساختمانی بر عهده دارند. این تابلوها با تنوع بالایی از نظر ساختار، نحوه نصب، سطح ولتاژ و نوع کاربرد طراحی می‌شوند تا بتوانند نیازهای فنی و عملیاتی پروژه‌های مختلف را به بهترین شکل پوشش دهند. شناخت دقیق انواع تابلوهای کنترل برق به یکی از الزامات اصلی طراحی و اجرای پروژه‌های مدرن تبدیل شده است و همین موضوع باعث شده تا این تجهیزات صنعتی نه‌تنها به‌عنوان جزیی فنی بلکه به‌عنوان رکن اصلی در پایداری و ایمنی سیستم‌های برقی شناخته شوند.

این مقاله باتکیه‌بر تجربه عملی و دانش فنی متخصصان شرکت سالار صنعت نیواد، نگاهی جامع به انواع تابلوهای کنترل برق دارد و در ادامه نکاتی در خصوص نحوه انتخاب این تجهیزات صنعتی ارائه خواهد داد:

انواع تابلوهای کنترل برق بر اساس ساختار

تابلوهای کنترل برق بر اساس ساختار فیزیکی و نحوه تقسیم‌بندی اجزا به انواع مختلفی تقسیم می‌شوند که هر کدام از این انواع باتوجه‌به نیازهای خاص ایمنی، عملکرد و دسترسی، طراحی شده‌اند. در این بخش به بررسی انواع مختلف تابلوهای برق بر اساس ساختار فیزیکی آن‌ها می‌پردازیم:

  • تابلو کنترل برق محصور فلزی (Metal Enclosed)

    تابلوهای کنترل برق محصور فلزی (Metal Enclosed)، دارای محفظه‌های فلزی کاملاً بسته‌ای هستند که تمامی تجهیزات الکتریکی مانند: کلیدها، ترانس‌های جریان و ولتاژ، لوازم اندازه‌گیری و شینه‌ها را در بر می‌گیرند. این ساختار، حفاظت مناسبی در برابر عوامل محیطی و دسترسی غیرمجاز فراهم می‌کند. تابلوهای محصور فلزی به‌عنوان راهکار ایمنی و کنترلی مهم در محیط‌های صنعتی و تجاری استفاده می‌شوند و از لحاظ حفاظت تجهیزات برقی، ایمنی کارکنان و کنترل توزیع برق بسیار مؤثر هستند.

  • تابلو کنترل برق روکش فلزی (Metal Clad)

    محفظه‌های مختلف در تابلوهای کنترل برق روکش فلزی (Metal Clad) به‌صورت جداگانه طراحی شده‌اند و هر جز اصلی مانند: باسبار (قطعه‌ای از جنس مس یا آلومینیوم برای توزیع جریان برق از بخشی به بخش‌های دیگر تابلو)، سرکابل، تجهیزات LV (کنترل) و محفظه کلید، در بخش فلزی مجزایی قرار می‌گیرد. این جداسازی باعث می‌شود که در صورت بروز خطا در یکی از محفظه‌ها، سایر بخش‌ها تحت‌تأثیر قرار نگیرند و از آسیب محافظت شوند. تابلوهای روکش فلزی به دلیل ایمنی و قابلیت اطمینان بالا، برای سیستم‌هایی با جریان خطا و بارهای الکتریکی سنگین مناسب هستند.

  • تابلو کنترل برق محفظه‌ای (Compartment Type)

    تابلوهای کنترل برق محفظه‌ای (Compartment Type) نیز زیرمجموعه تابلوهای محصور فلزی محسوب می‌شوند. برخلاف تابلوهای روکش فلزی، محفظه‌های داخلی تابلوهای محفظه‌ای کاملاً از یکدیگر جدا نیستند و ممکن است برخی از اجزا در محفظه‌های مشترک قرار بگیرند.

  • تابلو کنترل برق کشویی (Withdrawable)

    تابلوهای کنترل برق کشویی (Withdrawable) به‌منظور سهولت در سرویس و نگهداری طراحی شده‌اند. تجهیزات اصلی تابلوهای کشویی مانند: کلیدها و کنتاکتورها، روی بخش‌های کشویی نصب می‌شوند که می‌توان آن‌ها را به‌راحتی از تابلو خارج کرد. برخورداری از این ویژگی، ایمنی و سرعت عمل در تعمیرات و عیب‌یابی تابلوهای کنترل برق کشویی را افزایش می‌دهد.

  • تابلو کنترل برق رَک (Rack)

    تابلوهای کنترل برق رک (Rack)، دارای ساختاری شبیه به قفسه هستند و برای نصب تجهیزات مختلف اندازه‌گیری، الکترونیکی، کنترل و مخابراتی به کار می‌روند. تابلوهای Swing نوعی از تابلوهای رک با درب متحرک و شیشه‌ای هستند که امکان مشاهده و دسترسی به پشت تجهیزات را فراهم می‌کنند.

تابلوهای کنترل برق

 

 

انواع تابلوهای کنترل برق بر اساس ایستایی

نحوه قرارگیری و نصب تابلوهای کنترل برق در محیط‌های مختلف، تأثیر زیادی بر عملکرد و کارایی سیستم‌های الکتریکی دارد. این تابلوها بسته به نیاز فضا و تجهیزات به‌کاررفته، می‌توانند به‌صورت ایستاده یا دیواری نصب شوند. در ادامه به بررسی انواع تابلوهای کنترل برق بر اساس نحوه ایستایی و نصب آن‌ها خواهیم پرداخت:

  • تابلوهای کنترل برق ایستاده (Free Standing)

    تابلوهای کنترل برق ایستاده (Free Standing) به‌صورت مستقل و بدون نیاز به تکیه بر سازه‌های دیگر قرار می‌گیرند و معمولاً در موتورخانه‌ها، کارخانه‌ها و فضاهای باز از این تابلوها بهره می‌گیرند. تابلوهای ایستاده فضای داخلی بیشتری را برای نصب تجهیزات فراهم می‌کنند و امکان کنترل دستی و اتوماتیک سیستم‌های بزرگ را میسر می‌سازند. این تابلوها در مدل‌های مختلف با قابلیت دسترسی از جلو، پشت یا هر دو طرف طراحی می‌شوند.

  • تابلوهای کنترل برق دیواری (Wall Mounted)

    تابلوهای کنترل برق دیواری (Wall Mounted) بر روی دیوار نصب می‌شوند و برای فضاهای کوچک و سیستم‌های با تجهیزات کمتر مناسب هستند. تابلوهای دیواری به دو نوع روکار (On Surface) و توکار (Flush Mounted) تقسیم می‌شوند که تابلوهای روکار به‌راحتی بر روی سطح دیوار نصب می‌شوند و دسترسی آسانی به تجهیزات داخلی فراهم می‌کنند اما در مقابل، تابلوهای توکار درون دیوار نصب می‌شوند و ظاهری یکپارچه و زیبا به فضا می‌بخشند.

انواع تابلوهای برق بر اساس کاربرد

نوع کاربرد تابلو برق، یکی از اصلی‌ترین عوامل در تعیین طراحی، تجهیزات داخلی و نحوه عملکرد آن است. تابلوهای برق بسته به نیاز هر پروژه یا مجموعه، می‌توانند وظایف مختلفی همچون: توزیع، کنترل، اتوماسیون یا بهبود کیفیت توان را بر عهده داشته باشند. این تجهیزات صنعتی بر اساس نوع کاربرد به دسته‌های مختلفی تقسیم می‌شوند که هر کدام وظیفه مشخصی در سیستم‌های الکتریکی دارند که در این بخش، این دسته‌ها به طور جداگانه معرفی و بررسی می‌شوند:

  • تابلوهای کنترل برق توزیع (Distribution Panels)

    تابلوهای کنترل برق توزیع (Distribution Panels)، برای تقسیم و توزیع جریان برق ورودی به بخش‌های مختلف ساختمان یا مجموعه صنعتی استفاده می‌شوند و معمولاً در ساختمان‌ها، کارخانه‌ها و صنایع به کار می‌روند. تابلوهای توزیع می‌توانند به‌صورت اصلی (MDP)، نیمه‌اصلی و فرعی طراحی شوند و وظیفه حفاظت از مدارها در برابر اضافه‌بار و اتصال کوتاه را نیز بر عهده دارند.

  • تابلوهای کنترل (Control Panels)

    تابلوهای کنترل (Control Panels)، برای کنترل و نظارت بر عملکرد تجهیزات الکتریکی و مکانیکی به کار می‌روند و ممکن است شامل PLC (کنترل‌کننده منطقی برنامه‌پذیر) و HMI (رابط ماشین و انسان) باشند. این تابلوها برای اتوماسیون فرآیندها، کنترل موتورها و مدیریت سیستم‌های روشنایی و تهویه‌مطبوع در صنایع مختلف استفاده می‌شوند.

  • تابلوهای برق کنترل‌کننده منطقی برنامه‌پذیر یا PLC

    تابلوهای برق کنترل‌کننده منطقی برنامه‌پذیر یا PLC (Programmable Logic Controller) به‌عنوان مغز سیستم‌های اتوماسیون صنعتی عمل می‌کنند و با کمک برنامه‌های از پیش تعیین شده، عملکرد ماشین‌آلات و فرآیندهای صنعتی را کنترل می‌کنند.

  • تابلوهای کنترل برق با رابط اپراتوری یا HMI

    تابلوهای کنترل برق با رابط اپراتوری یا HMI (Human Machine Interface)، رابط کاربری بین اپراتور و سیستم‌های کنترلی هستند و امکان نظارت، کنترل و تنظیم پارامترهای مختلف را برای کاربر فراهم می‌کنند.

  • تابلوهای کنترل برق بانک خازنی

    تابلوهای کنترل برق بانک خازنی به‌منظور اصلاح ضریب قدرت در سیستم‌های الکتریکی و کاهش هزینه‌های انرژی به کار گرفته می‌شوند.

  • تابلوهای برق کنترل موتور یا MCC

    تابلوهای برق کنترل موتور یا MCC (Motor Control Center)، برای کنترل و حفاظت از چندین موتور الکتریکی در مکانی مرکزی طراحی شده‌اند و معمولاً در صنایع بزرگ کاربرد دارند.

انواع تابلوهای برق بر اساس سطح ولتاژ

سطح ولتاژ در سیستم‌های الکتریکی نقش مهمی در تعیین نوع تابلو کنترل برق دارد و این تابلوها بر اساس ولتاژ مدنظر در دسته‌های مختلفی قرار می‌گیرند که هر کدام ویژگی‌ها و کاربردهای خاصی دارند. در این بخش به بررسی انواع تابلوهای کنترل برق بر اساس سطح ولتاژ می‌پردازیم:

  • تابلوهای کنترل برق فشارضعیف یا LV

    تابلوهای کنترل برق فشارضعیف (Low Voltage)، برای ولتاژهای تا ۱۰۰۰ ولت طراحی می‌شوند و برای توزیع برق در ساختمان‌ها، کارخانه‌ها و صنایع کوچک کاربرد دارند. تجهیزات استفاده شده در تابلوهای فشارضعیف با تابلوهای فشار متوسط و قوی تفاوت زیادی دارند.

  • تابلوهای کنترل برق فشار متوسط یا MV

    تابلوهای فشار متوسط (Medium Voltage)، برای ولتاژهای بین ۱۰۰۰ تا ۳۶۰۰۰ ولت استفاده می‌شوند و معمولاً در صنایع بزرگ، پست‌های برق و سیستم‌های توزیع اصلی به کار می‌روند. این تابلوها باید قابلیت سوئیچینگ جریان‌های خازنی و القایی را داشته باشند و عملکرد قطع و وصل آن‌ها نرمال باشد.

  • تابلوهای کنترل برق فشارقوی یا HV

    تابلوهای کنترل برق فشارقوی (High Voltage)، برای ولتاژهای بالاتر از ۳۶۰۰۰ ولت استفاده می‌شوند و در شبکه‌های انتقال نیرو و نیروگاه‌های بزرگ کاربرد دارند. این تابلوها دارای قطع‌کننده‌های جریان ولتاژ بالا هستند که باید امنیت و سطح اطمینان مناسبی داشته باشند.

نحوه انتخاب تابلوهای کنترل برق

انتخاب نوع مناسب تابلو کنترل برق، یکی از مراحل حیاتی در طراحی و اجرای سیستم‌های الکتریکی صنعتی و ساختمانی است. این انتخاب باید با درنظرگرفتن نیازهای خاص پروژه، شرایط محیطی محل نصب، سطح ولتاژ مدنظر و نوع کاربرد انجام شود. تابلوهای کنترل برق بسته به محل نصب (داخلی یا بیرونی)، نوع بهره‌برداری (صنعتی، تجاری یا مسکونی)، میزان حفاظت مدنظر و الزامات بهره‌بردار در انواع مختلفی مانند: تابلوهای توزیع، تابلوهای کنترل و تابلوهای قدرت، طراحی و ساخته می‌شوند. توجه به ظرفیت بار، نوسانات ولتاژ و نوع تجهیزات متصل به سیستم از عوامل کلیدی در انتخاب صحیح تابلو کنترل برق است.

رعایت استانداردهای فنی و الزامات ایمنی نیز در فرآیند انتخاب تابلو برق از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است چراکه این تابلوها نقش مرکزی در حفاظت و توزیع انرژی الکتریکی ایفا می‌کنند. استانداردهای معتبری همچون: IEC 61439 برای طراحی و ساخت تابلوهای برق، معیارهای مشخصی برای نوع عایق‌بندی، درجه حفاظت (IP)، توان تحمل جریان اتصال کوتاه و دمای کاری ارائه می‌دهند که باید در انتخاب تابلو مدنظر قرار گیرند. همچنین، توجه به قابلیت توسعه‌پذیری تابلو، نوع سیستم ارت، نوع کلیدهای حفاظتی و نیاز به مانیتورینگ یا اتوماسیون، می‌تواند در انتخاب دقیق‌تر و حرفه‌ای‌تر تابلو کنترل برق نقش مهمی داشته باشد.

جمع‌بندی

در این مقاله به بررسی تخصصی ساختار، عملکرد و دسته‌بندی‌های مختلف تابلوهای کنترل برق در سیستم‌های الکتریکی پرداختیم و با انواع این تابلوها از جنبه‌هایی همچون: نوع ساختار، نحوه نصب، نوع کاربرد و سطح ولتاژ آشنا شدیم. شناخت دقیق این دسته‌بندی‌ها و ویژگی‌های هر کدام، نقش مهمی در انتخاب بهینه تابلو کنترل برق باتوجه‌به نیازهای فنی، عملیاتی و محیطی پروژه دارد. همچنین، رعایت الزامات ایمنی و استانداردهای فنی بین‌المللی به‌ویژه در طراحی، انتخاب و پیاده‌سازی این تابلوها، برای تضمین عملکرد پایدار و ایمن سیستم‌های الکتریکی ضروری است.

سالار صنعت نیواد با سال‌ها تجربه تخصصی در زمینه طراحی و تأمین تجهیزات صنعتی، به‌عنوان یکی از تأمین‌کنندگان برتر انواع تابلوهای کنترل برق در ایران شناخته می‌شود. این مجموعه با بهره‌گیری از فناوری روز دنیا و استفاده از قطعات باکیفیت از برندهای معتبر جهانی، مجموعه‌ای کامل از تابلوهای کنترل برق را متناسب با نیاز پروژه‌های صنعتی و ساختمانی شما عرضه می‌کند. تابلوهای ارائه‌شده توسط سالار صنعت نیواد با رعایت دقیق استانداردهای بین‌المللی و الزامات ایمنی، عملکردی دقیق، طول عمر بالا و قابلیت اطمینان فوق‌العاده‌ای دارند. تمرکز مداوم سالار صنعت نیواد بر کیفیت، نوآوری و پشتیبانی فنی، این مجموعه را به انتخابی مطمئن برای مهندسان، پیمانکاران و صنایع بزرگ کشور تبدیل کرده است.

از این‌که با ما همراه بودید و مقاله "راهنمای جامع انواع تابلوهای کنترل برق" را مطالعه کردید، صمیمانه سپاسگزاریم. امیدواریم این مطالب به شناخت بهتر شما از انواع تابلوهای برق و کاربرد آن‌ها در صنایع مختلف کمک کرده باشد. کارشناسان فنی شرکت سالار صنعت نیواد همواره آماده‌اند تا شما را در انتخاب مناسب‌ترین تجهیزات صنعتی یاری کنند. برای کسب اطلاعات بیشتر، مشاهده محصولات و ثبت سفارش به صفحه محصولات سایت سالار صنعت نیواد مراجعه فرمایید.